Columns

Eigenlijk is het best apart dat we ons iedere keer weer kapot schrikken als een dierbare het leven laat. Alsof de dood een volstrekt onverwacht fenomeen is. Iets waar we weleens van hebben gehoord, maar waarvan nog maar bewezen moest worden dat ie ook voor ons en onze dierbaren geldt. Het is een van de meest vermeden gespreksonderwerpen, op hoeveel (of weinig) seks we nog hebben na. Terwijl er toch genoeg wijze mensen zijn geweest die ons probeerden te leren dat er niet zoveel reden is om ingewikkeld te doen over de dood. Laat staan hem te vrezen.

In het boeddhisme of hindoeïsme bestaat de dood zelfs helemaal niet. Daar is het niet meer dan de overgang naar een nieuwe fase in het bewustzijn. Ik weet niet of de ‘de overgang’ voor veel vrouwen een geruststelling is, maar boeddhisten zweren erbij. Voor mijn katholieke vrienden is de dood slechts het verlies van een lichaam, maar leeft de ziel voort. “Het leven wordt veranderd, niet weggenomen”. En de filosoof Epicurus, die een leven vol genieten nastreefde, vond al die zorgen over een naderend einde sowieso zonde van de tijd. “Vrees de dood niet. Zolang jij er bent is de dood er niet en als de dood er is, ben jij er niet.” Deze laatste zienswijze vind ik het meest troostrijk.

Maar het blijven mooie woorden van geleerden waar je niet zoveel aan hebt. Als er iemand overlijdt van wie je houdt, sta je uiteindelijk toch met lege handen. En een leeg hart. Op vaderdag bijvoorbeeld. De dood hoort bij het leven zeggen ze. Het een bestaat niet zonder het ander. Sterker nog, het ene maakt het andere waardevoller. Zoals een traan een lach. Een scheiding een huwelijk. Nadruppelen een leven zonder luier. Allemaal leuk geprobeerd, maar hoe meer ik ervan probeer te begrijpen, de dood blijft een mysterie. Misschien is dat wel precies de bedoeling. Een rare truc om elke illusie dat we het leven onder controle hebben, de kop in te drukken.

Het meest in de buurt van een dragelijk inzicht kwam Arthur Japin. Hij schreef: “De dood spoort de levenden aan.” Als je het zo ziet, hebben we er nog wat aan. Want ondanks het gapende gat dat iemand achterlaat, word je zo na elk verlies aangemoedigd om vooral te léven. Er wat van te maken. Van een leven zonder luier. Van je huwelijk. Van je scheiding. En vooruit, van Vaderdag. Ook al is die dit keer alleen nog van jezelf. Maar hé, je bent er nog! En dat is best bijzonder.

Richard Kemper

Instagram @richardkemper